ANİK ATAK: Nedir ve Neler Yapılabilir

· Biredenbire içime nedeni belirsiz bir sıkıntı çöküyor,
· Kalbim yerinden çıkacakmış gibi çarpıyor, bir an duracak sanıyorum
· Göğsümde bir ağırlık hissediyorum
· Boğulacak gibi oluyorum
· Boğazımda bir el var sanki, nefes alamıyorum
· Ellerim, ayaklarım odun gibi oldu, hissedemiyorum
· Elim, ayağım, yüzüm uyuşuyor, karıncalanıyor
· İçime ılık ılık bir şeyler akıyor
· Sürekli geğiriyorum, sanki yediğim bir şey dokunmuş gibi
· Midem hep huzursuz, içim bulanıyor
· Bütün vücudumuın titrediğini hissediyorum
· Elim, ayağım ter içinde, avuçlarımın içi sırılsıklam
· Her yanımı soğuk soğuk ter basıyor
· Düşecekmişim, bayılacakmışım gibi geliyor
· Aklım kaçıracağımdan korkuyorum
· Her an ölecekmişim gibi geliyor
· Ölmekten çok korkuyorum
· Ya delirirsem

Toplumda Panik Bozukluk ve Oranlar:
-Panik Bozukluk her yaşta başlayabilir.
-En sık 20-30 yaş arasında başlar, yaş ilerledikçe başlama oranı düşer.
-Etnik, kültürel farklılıklar çok önemli bulunmamıştır.
-Şehir yaşamında, kırsal bölgelere göre daha sık görülmektedir.
-Ekonomik durumla bağlantısı bulunamamıştır.
-Eğitim düzeyiyle panik bozukluğu arasında direkt bir ilişki saptanmamıştır.
-Evli insanlarda, dul yada boşanmış insanlara göre daha az görülmektedir, (bir çalışmada boşanmış yada dullarda 5 kat daha fazladır.)

Panik bozukluk-kadınlarda erkeklere göre 2-3 kat daha sık görülür.
Panik bozuklu tanılı hastaların %75-80'i kadındır. Aile çalışmalarında; eğitim, etnik yapı, sosyal durumla bağlantı bulunmamıştır.
Yaşam boyu yaygınlığı değişik çatışmalarda %1,5-3,5 arasında saptanmıştır. Bu oran gittikçe artmaktadır.
Değişik hastalıklara bağlı olarak ortaya çıkan panik ataklar ve 'sinirli belirtili atakların' ise %15-20 arasında olduğu bildirilmektedir. Dolayısıyla gerek panik bozukluğuna bağlı gerekse diğer psikolojik, biyolojik nedenlere bağlı panik atakların her yüz kişiden 20-25 inde görüldüğü anlaşılmaktadır. Bu oran her 4 kişiden 1'inin panik ataklı olduğu anlamına gelmektedir. Paniğin bu kadar popüler olması bu yaygınlığın ve korkutucu belirtileri olsa gerek...

Panik Atak Türleri

1-Beklenmedik Ataklar:
Nedensiz, birden ortaya çıkan nöbetler, Panik Bozuklukta bu tür ataklar vardır.

2-Duruma bağlı olanlar:
Korkulan herhangi bir nesneyle yada bir durum karşılığında ortaya çıkar.

3-Durumsal yatkınlık gösterilen panik ataklar:
Genellikle destekleyici bir etken vardır, fakat bu etken her zaman atağa yol açmaz. Örneğin, hastada araba kullanırken panik atak oluşmasına karşın, bazen araba kullandıktan sonra atak geçirebilmektedir.

Panik Atağın 13 bedensel bilişsel belirtisi vardır. Bunlardan 4 tanesinin olması nöbet için yeterlidir. Çoðunlukla 7-10 arası belirti yaşanmaktadır. Nöbet hızlı başlangıçlıdır, 10 dakikada zirveye çıkar. Bazen yarım-veya bir saat sürebilir.

Panik Atakta Görülen Belirtiler:
1-Çarpıntı, kalp atışlarını duyumsama, kalbin yerinden fırlayacakmış hissi, göğüste basınç bazen sol kola yayılan ağrı ve uyuşmalar...
2-Terleme (Sıcak -Soğuk boşalımlar, bazen üşüme bazen alevlerin basması hissi)
3-Titreme-sarsılma-itilme hissi
4-Boğulma ve nefes alamama hali (Boğazda düğümlenme veya bir yumru, tıkanma hissi)
5-Soluğun kesilmesi (Derin nefes alma ihtiyacı havanın yetmemesi gibi hisler)
6-Göğüste daralma, sıkışma, ağrı duyumsama
7-Bunaltı, karında ağrı, şişkinlik ve gaz oluşması
(Bazen mideden başlayıp boğaza doğru yayılan kaşınma rahatsızlık hali)
8-Baş dönmesi, sersemlik hissi, düşecekmiş ya da bayılacakmış gibi olma hali
9-Derealizasyon (Gerçek dışılık duyguları panik yaşandığında olaylar bir sis perdesinin gerisinde algılanır, cisimler, küçülür her şey bulanıklaşır).
10-Depersonalizasyon (Benliğinden ayrılmış olma hali: sanki bedenle ruh birbirinden ayrılıyor ve kişinin kendisini hissedememe, algılayamama kendisine yabancılaşma durumu oluşması).
11-Panik anında kontrolünü kaybedeceği yada çıldıracağı korkusu (Kendisine çocuklara, çevreye zarar verme korkusu)
12-O esnada 'yaşamım buraya kadarmış' duygususu-ölüm korkusu
13-Ellerde, kollarda, bacaklarda, başta ve birçok yerde uyuşmalar, yanmalar, karıncalanmalar, diken ,diken olma halleri
14-Üşüme, ürperme ya da ateş basmaları Panik Atak ve Panik Bozukluğun Teşhisi

(DSM_IV'e göre panik atağın tanı ölçütleri)

Not: Panik atağı kodlanabilir bir bozukluk değildir. Aşağıdaki semptomlardan dördünün (ya da daha fazlasının) birden başladığı ve on dakika içinde en yüksek düzeyine ulaştığı, ayri bir yoğun korku ya da rahatsızlık duyma döneminin olması:

1-Çarpıntı, kalp atımlarının duyumsama ya da kalp hızında artma olması
2-Terleme
3-Titreme ya da sarsılma
4-Nefes darlığı ya da boğuluyor gibi olma duyumları
5-Soluğun kesilmesi
6-Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkıntı hissi
7-Bulantı ya da karın ağrısı
8-Baş dönmesi, sersemlik hissi, düşecekmiş ya da bayılacakmış gibi olma
9-Derealizasyon (gerçek dışılık duyguları) ya da depersonalizasyon (benliğinden ayrılmış olma)
10-Kontrolunu kaybedeceði ya da çıldıracağı korkusu
11-Ölüm korkusu
12-Paresteziler (uyuşma ya da karıncalanma duyumları)
13-Üşüme; ürperme; ya da ateş basmaları.

^{PANİK ATAK}

^{I-Aşağıdaki semptomlardan dördünün (ya da daha fazlasının) birden başladığı ve 10 dakika içinde en yüksek düzeyine ulaştığı, ayrı bir yoğun korku ya da rahatsızlık duyma dönemi oldu mu? (lütfen oluşan semptomları işaretleyiniz)}

^{Çarpıntı, kalp atımlarını duyumsama ya da kalp hızında artma olması}

^Terleme

^{Titreme ya da sarsılma}

^{Nefes darlığı ya da boğuluyor gibi olma duyumları}

^{Soluğun kesilmesi}

^{Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkıntı hissi}

^{Bulantı ya da karın ağrısı}

^{Baş dönmesi, sersemlik hissi, düşecekmiş ya da bayılacakmış gibi olma}

^{Derealizasyon (gerçekdışılık duyguları) ya da depersonalizasyon (benliğinden ayrılmış olma)}

^{Kontrolünü kaybedeceği ya da çıldıracağı korkusu}

^{Ölüm korkusu}

^{Paresteziler (uyuşma ya da karıncalanma duyumları)}

^{Üşüme, ürperme ya da ateş basmaları}

^{II-Yukarıda bahsedilen yoğun korku ya da rahatsızlık duyma dönemi (Panik atak)'nin:}

^{a. İlk başlangıç tarihi?................................................................................}

^{b. En son oluş tarihi?..................................................................................}

^{c. Ortalama ne kadar zaman da bir tekrarlıyor? (sıklığı/ayda?) ...............}

^{III-Yukarıda bahsedilen yoğun korku ya da rahatsızlık duyma dönemi (Panik atak)'nin şiddeti:}

^Hiç

^Hafif

^Orta

^Belirgin

^{Çok ciddi}

^{IV-Yukarıda bahsedilen yoğun korku ya da rahatsızlık duyma dönemi (Panik atak) uyku esnasında da oluyor ise:}

^{a. İlk başlangıç tarihi?................................................................................}

^{b. En son oluş tarihi?..................................................................................}

^{c. Ortalama ne kadar zaman da bir tekrarlıyor? (sıklığı/ayda?) ...............}